Jak dobrze Polacy i Niemcy znają swoich sąsiadów 35 lat po podpisaniu polsko-niemieckiego Traktatu o dobrym sąsiedztwie? Pierwsza część Barometru Polska–Niemcy 2026 pokazuje, że podróże i bezpośrednie kontakty po obu stronach granicy stają się coraz częstsze, choć ich intensywność nadal wyraźnie się różni. Po raz pierwszy szczególną uwagę poświęcono również regionowi przygranicznemu.
W badaniu przeprowadzonym w sierpniu 2026 roku wzięło udział po 1000 osób w wieku od 18 do 75 lat w Polsce i Niemczech. Dodatkowo rozszerzono próbę w przygranicznych województwach i krajach związkowych, w tym w Berlinie. Pozwala to dokładniej przyjrzeć się temu, jak bliskość granicy wpływa na kontakty i wzajemne postrzeganie mieszkańców obu krajów.
Wyniki pokazują wyraźną asymetrię: 59 procent respondentów w Polsce odwiedziło Niemcy od 1990 roku, natomiast 42 procent Niemców było w Polsce od 1989 roku. Różnica jest widoczna także w regionach przygranicznych: około trzy czwarte respondentów po polskiej stronie odwiedziło Niemcy, podczas gdy po stronie niemieckiej Polskę odwiedziła około połowa badanych.
Bliskość granicy sprzyja spotkaniom
Wyniki są szczególnie istotne z perspektywy regionu Odry. Badanie pokazuje, że bliskość geograficzna ułatwia kontakty, ale sama w sobie nie wystarcza. Znaczenie mają również dobre połączenia transportowe, współpraca instytucji oraz konkretne powody do przekraczania granicy, takie jak praca, edukacja, kultura, usługi czy turystyka.
Bezpośrednie doświadczenia wpływają również na sposób postrzegania sąsiadów. Osoby, które odwiedziły drugi kraj, przeciętnie oceniają jego mieszkańców bardziej pozytywnie. Wśród Niemców, którzy byli już w Polsce, 69 procent określa Polaków jako przyjaznych; wśród osób bez własnych doświadczeń z Polską odsetek ten wynosi 40 procent. Podobną zależność badanie pokazuje po polskiej stronie.
Więcej wiedzy o sąsiedzie dzięki bezpośrednim kontaktom
Barometr podkreśla tym samym znaczenie transgranicznych spotkań dla polsko-niemieckiego sąsiedztwa. Szczególną rolę może odgrywać region przygraniczny, gdzie kontakty z drugim krajem są dla wielu mieszkańców częściej częścią codzienności niż w innych regionach Polski i Niemiec.
Badanie obejmuje również wzajemne wyobrażenia o obu krajach, postrzeganie gospodarcze oraz związek między poglądami politycznymi a oceną sąsiada. Opublikowany obecnie raport stanowi pierwszą część Barometru Polska–Niemcy 2026. Pełny raport ma ukazać się w listopadzie 2026 roku. Badanie przygotowują Instytut Spraw Publicznych w Warszawie i Deutsches Polen-Institut, a partnerami są również Fundacja Konrada Adenauera w Polsce oraz Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej.
Czytaj więcej:
DIALOG online: Nowy Barometr Polska–Niemcy: „Asymetria kontaktów”
Barometr Polska–Niemcy 2026:
Deutsches Polen-Institut: Barometr Polska–Niemcy 2026, część 1