Po zawetowaniu przez prezydenta ustawy o Parku Narodowym Doliny Dolnej Odry w listopadzie 2025 roku Polska szuka alternatywnych dróg ochrony wyjątkowego Międzyodrza. Na poziomie samorządowym widać pierwsze sukcesy – a po stronie niemieckiej Nationalpark Unteres Odertal świętuje swoje 30-lecie.
Region Odry, wiosna 2026 – Odra jako przestrzeń przyrodnicza od lat jest przedmiotem transgranicznych starań o ochronę i renaturyzację. Teraz po stronie polskiej mnożą się oznaki, że wieloletnie marzenie może się jednak spełnić: transgraniczny obszar chroniony wzdłuż dolnej Odry staje się coraz bardziej realny.
Od katastrofy do idei ochrony – i z powrotem
Impulsem do obecnych działań była katastrofa ekologiczna na Odrze w 2022 roku: upały, susza i zrzuty soli z kopalni na Górnym Śląsku doprowadziły do masowego zakwitu toksycznych glonów. Szacuje się, że zginęło ponad 200 milionów organizmów – Komisja Europejska potwierdziła, że była to jedna z największych katastrof ekologicznych w historii UE. W następstwie tej tragedii w Polsce wzrosła polityczna wola trwałego objęcia ochroną Międzyodrza – obszaru między ramionami Odry w pobliżu Szczecina.
26 września 2025 roku Sejm uchwalił ustawę o utworzeniu Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry, która miała objąć ochroną ponad 3.800 hektarów wyjątkowego obszaru przyrodniczego Międzyodrza w województwie zachodniopomorskim. 7 listopada 2025 roku Prezydent Karol Nawrocki zawetował jednak ustawę – wskazując w uzasadnieniu na obawy dotyczące zablokowania rozwoju gospodarczego regionu, w którym Odra odgrywa kluczową rolę.
Plan B: rozszerzenie Drawieńskiego Parku Narodowego
W lutym 2026 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska poinformowało o planach powiększenia Drawieńskiego Parku Narodowego o obszary gminy Kołbaskowo i Miasta Szczecin. Do tego kroku nie jest potrzebna ustawa – wystarczy rozporządzenie Rady Ministrów, o ile zainteresowane samorządy wyrażą zgodę.
Głosowania w samorządach przebiegły pomyślnie: Rada Miasta Szczecina zagłosowała 24 marca 2026 roku za przekazaniem 56 hektarów. 31 marca 2026 roku radni Kołbaskowa podjęli decyzję stosunkiem głosów dziesięć za, trzy przeciw i jeden wstrzymujący się – otwierając tym samym ponad 1.300 hektarów w północnej części Międzyodrza dla rozszerzenia Drawieńskiego Parku Narodowego. Równolegle ministerstwo kontynuuje prace nad nową próbą utworzenia samodzielnego parku narodowego na terenie gminy Widuchowa w południowej części Międzyodrza.
Perspektywa niemiecka: 30 lat Narodowego Parku Unteres Odertal
Podczas gdy po stronie polskiej toczy się walka o ochronę przyrody, niemiecki Nationalpark Unteres Odertal świętował w październiku 2025 roku swoje 30-lecie. Jest jedynym parkiem narodowym doliny rzecznej w Niemczech – a wizja transgranicznego obszaru chronionego staje się rzeczywistością w roku jubileuszu, wraz z planowanym objęciem ochroną części polskiego Międzyodrza. Od 1 stycznia 2026 roku na kolejnych 1.300 hektarach strefy ochronnej Ib zaprzestano wszelkiej działalności – obszary te zostają pozostawione naturalnemu rozwojowi.
19 lutego 2026 roku odbyło się spotkanie inauguracyjne nowego projektu INTERREG VI A „Natur + Oder: Mehr biologische Vielfalt im Einzigartigen Unteren Odertal" (Natura + Odra: Więcej bioróżnorodności w wyjątkowej dolnej Odrze) – kolejny znak rosnącej transgranicznej współpracy na rzecz ochrony przyrody wzdłuż Odry.
Znaczenie dla Partnerstwa-Odra
Rozwój sytuacji po obu stronach Odry pokazuje, że przestrzeń przyrodnicza wzdłuż rzeki jest nie tylko kwestią ekologiczną, ale także polityczną i społeczną – z bezpośrednim znaczeniem dla regionów Partnerstwa-Odra. Transgraniczny obszar chroniony, łączący niemiecki Nationalpark Unteres Odertal z chronionymi polskimi terenami, byłby konkretnym przykładem tego, co oznacza wspólna odpowiedzialność za dzieloną przyrodę.
🔗 Więcej informacji: www.nationalpark-unteres-odertal.eu
Zdjęcie: © Piotr Piznal Fotografia